Na drugą połowę V w. przypada definitywny rozpad dawnej jedności Imperium Rzymskiego. Ocalała jego część wschodnia stosunkowo szybko uporała się ze skutkami najazdów barbarzyńskich, przejmując na siebie ro­lę spadkobiercy tradycji Imperium i kultury antyku. Tymczasem na rzym­skim Zachodzie plemiona germańskie zaczęły tworzyć swoje królestwa.

Zniszczenie polityczne Rzymu postępowała od początku lat trzydziestych stulecia. W 330 r. Konstantyn Wielki ustanowił bowiem w kolonii greckiej Byzantion drugą, równorzędną wobec Rzymu stolicę stolicą Imperium. Z czasem środek ciężkości państwa przesunął się na wschód.